Độc chiếm Biển Đông, Trung Quốc đang chơi nhiều thủ đoạn

'Trên cơ sở phân tích các mục tiêu có thể Trung Quốc đang hướng tới có thể thấy một sách lược được tính một cách kỹ lưỡng', TS Trần Công Trục

Một kế hoạch có thật chứ không phải đòn gió, hay răn đe

PV: - Thưa Tiến sĩ, gần đây thông tin Trung Quốc đưa 32 tàu cá ra Trường Sa, dùng vòi rồng phun vào tàu cá ở khu vực này và còn kéo giàn khoan khổng lồ ra Biển Đông. Ông nhận định gì về động thái này?

TS Trần Công Trục: - Gần đây rất nhiều thông tin liên quan đến các hoạt động của Trung Quốc trên Biển Đông xuất hiện nhiều. Thông tin này được xuất phát từ chính các phương tiện truyền thông của Trung Quốc đưa ra. Rất nhiều nhận định, ý kiến và nhiều câu hỏi được đặt ra.

Ví dụ như tại sao Trung Quốc vừa huy động lực lượng ra mà lại chủ động đưa thông tin trên các phương tiện thông tin chính thức của họ? Tại sao khi họ đưa lực lượng lớn tàu đánh cá hùng hậu, giàn khoan khủng rồi dùng vòi rồng xua đuổi tàu đánh cá, đưa tàu hải giám đi kèm với tàu đánh cá… Tại sao các phương tiện thông tin khác không phát hiện đưa tin mà lại đưa rất nhịp nhàng trên phương tiện của Trung Quốc?

Phải chăng đây là phép thử để nêu ra xem phản ứng của các nước trong khu vực và các nước lớn khác như thế nào.

Hay đây là một sự răn đe. Hoặc cũng có thể động thái này nhằm mục đích đối nội, trấn an dư luận mà từ trước tới nay người Trung Quốc vẫn nghĩ rằng Biển Đông là thuộc chủ quyền của họ và các quốc gia khác đang vơ vét tài nguyên của họ. Do vậy người Trung Quốc bằng mọi cách phải giành lại được và không để cho các nước vơ vét?

Một giả thuyết nữa cũng nên nghĩ tới phải chăng đây là một kế hoạch hoạt động triển khai sau khi cơ quan quản lý biển của Trung Quốc đã ban hành "Quy hoạch phát triển sự nghiệp hải dương quốc gia 5 năm lần thứ 12".

Tất cả những băn khoăn này đã được các nhà nghiên cứu, học giả, những người quan tâm đến vấn đề này nêu ra.

Theo tôi nghĩ mọi thông tin, băn khoăn và những vấn đề đặt ra đều có cơ sở thực tế của nó. Ít nhiều cũng có sự đúng đắn. Vì xét trong quá trình Trung Quốc triển khai chiến lược của họ trên Biển Đông họ áp dụng rất nhiều chiến thuật, thủ thuật, thủ đoạn… tùy theo tình hình để có thể từng bước thực hiện tham vọng của mình.

Tuy nhiên theo tôi có nhiều khả năng Trung Quốc đang triển khai một kế hoạch có thật chứ không phải là đòn gió, hay sự răn đe. Hoạt động có thật đó để nhằm đẩy mạnh hơn nữa việc họ đã công bố một quy hoạch hết sức quy mô ở tầm quốc gia mà tôi đã nhắc ở trên.

Trong quyết tâm đó là làm sao đó để tiến hành các hoạt động khai thác tài nguyên mà họ cho rằng đây là quyền lợi tối thiểu trong phạm vi vùng biển họ biết. Ngoài ra cũng còn mục tiêu khác nữa. Như trong ngoại giao Trung Quốc chủ động nói sẽ cùng với các nước Asean xúc tiến đàm phán với các nước COC. Thậm chí họ còn đưa ra các giải pháp hết sức cụ thể như đồng ý với nhau để tổ chức chuyên gia hay những cuộc họp đặc biệt chuẩn bị cho đàm phán về COC.

Thế nhưng trong hoạt động thực tế họ lại làm ngược lại. Tôi nghĩ rằng điều này không phải là những tuyên bố không có logic với nhau.

Bởi vì Trung Quốc mong muốn ở COC là quyết tâm làm sao đó để đạt được yêu sách về đường biên giới lưỡi bò của họ. Họ muốn buộc các nước phải thừa nhận nó như là điều kiện tiên quyết để khi ngồi đàm phán sẽ có lợi cho họ.

Bởi vậy họ triển khai rất mạnh mẽ các hoạt động, kể cả dân sự lẫn kinh tế để buộc các nước chấp nhận yêu sách của mình. Tức là họ tạo thế có lợi để khi ngồi đàm phán có thể giành được thế thượng phong.

Tôi nghĩ rằng đây cũng là một mục tiêu mà chúng ta không nên bỏ qua.

Rõ ràng trên cơ sở phân tích các mục tiêu có thể Trung Quốc đang hướng tới dễ thấy một sách lược được tính một cách kỹ lưỡng. Trong bối cảnh quốc tế hiện nay thì rõ ràng các nước có liên quan cần phải có những nghiên cứu thận trọng để có những đánh giá và hành động ngăn cản hoặc hạn chế những hoạt động có tính chất bất chấp luật pháp gây ra căng thẳng bất lợi cho sự ổn định, hợp tác và phát triển trong khu vực.

Phải tìm ra bản chất của sự thật để trong các ứng xử của mình trên các lĩnh vực kể cả tuyên truyền ngoại giao và các mặt khác nữa.

PV: - Vậy còn việc Trung Quốc đưa giàn khoan ‘khủng’ ra Biển Đông thì sao thưa ông?

TS Trần Công Trục: - Tôi nghĩ rằng chúng ta phải lưu ý trong ‘Quy hoạch phát triển sự nghiệp hải dương quốc gia 5 năm lần thứ 12’ Trung Quốc đã nhấn mạnh rất nhiều đến khai thác dầu khí. Không phải khoan thăm dò mà khoan có tính chất thương mại nghĩa là khai thác để sản xuất quy mô lớn mang lại lợi nhuận cho nền kinh tế.

Trong chủ trương này gần như họ cho rằng toàn bộ vùng này là của họ và đang từng bước đi vào khu vực thuộc lợi ích chính đáng của các nước trong đó có các nước Việt Nam, Malaysia, Philippines… Thậm chí họ cho rằng các nước này đang vơ vét tài nguyên của họ trong vùng có yêu sách.

Chúng ta nên nhớ họ nhằm mục đích vào vùng biển các nước đang khai thác dầu khí rồi nhân danh lợi ích chính đáng các nước đó. Chính điều này dẫn đến tình hình nếu không giải quyết yêu sách cùng nhau khai thác thì Trung Quốc sẽ đơn phương khai thác như các nước. Đó mới là điều đáng nói.

Một tàu cá bị bắn vòi rồng tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam

PV: - Theo ông, Việt Nam nên có những ứng xử hiện tại như thế nào?

TS Trần Công Trục: - Tôi nghĩ rằng với chúng ta trước những thông tin đó về mặt chính thức người phát ngôn Bộ Ngoại giao khi trả lời câu hỏi của các phóng viên cũng đã nói rất rõ. Có những hành động chúng ta nắm được cụ thể cũng đã có những phản ứng rất mạnh mẽ. Ví dụ như Trung Quốc tổ chức khách du lịch ra Hoàng Sa, hay thành lập thành phố Tam Sa và tàu hải giám…

Về mặt pháp lý chúng ta không bao giờ thừa nhận hoạt động vi phạm chủ quyền, vi phạm lợi ích đối với khu vực 2 quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa thuộc chủ quyền hợp pháp của Việt Nam.

Tôi nghĩ là những ứng xử thời gian vừa qua là phù hợp và đúng với tình hình thực tế.

Tất nhiên, tôi muốn nói rằng, khi dư luận được nghe những thông tin như vậy và rất nhiều cơ quan ngôn luận khác của quốc tế cũng nêu lại điều đó, người Việt Nam những người yêu nước và quan tâm đến vấn đề này cũng rât bức xúc. Họ đặt câu hỏi tại sao để họ vi phạm như vậy mà mình không phát hiện kịp thời và có những phản ứng mạnh mẽ hơn.

Tôi nghĩ sự bức xúc đó cũng có lý do chính đáng. Nếu như chúng ta không trả lời được những bức xúc đó thì vô tình sẽ gây ra sự hiểu lầm, sự đúng đắn thời gian qua có thể bị ảnh hưởng.

Cho nên tôi nghĩ rằng qua thực tế đó một câu chuyện cho chúng ta là cần phải có một sự chỉ đạo thống nhất, tập trung tổ chức các lực lượng hiện có thể theo dõi, đánh giá, thu thập thông tin, xử lý kịp thời đưa thông tin tới các vị trí cần thiết, vị trí lãnh đạo cao nhất để đưa ra quyết sách kịp thời nhất. Đồng thời cũng để nói cho dư luận một cách công khai, rõ ràng tất cả thông tin.

Nếu không trong tình hình hiện nay thực hư lẫn lộn và cũng không ai có thể kiểm nghiệm được đúng sai. Đó là vấn đề hiện nay chúng ta đang bức xúc.

Nếu không làm được điều đó có nghĩa là cuộc đấu tranh này hiệu quả không cao.

Minh bạch thông tin, ‘nói có sách, mách có chứng’

PV: - Có ý kiến cho rằng cuộc viếng thăm của Tân Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới 4 nước ASEAN vừa rồi dù có nói sẽ thiện chí đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử biển Đông (COC) nhưng thực chất đang áp dụng kế chia rẽ nội bộ các nước trong khu vực phục vụ cho mưu đồ độc chiếm Biển Đông... Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

TS Trần Công Trục: - Tất nhiên việc Tân Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đi thăm một số nước Asean đó là quyền của họ. Trong chủ trương tính toán về quan hệ ngoại giao,chính trị, kinh tế trong khu vực hoàn toàn là quyền mà không nên bình luận gì.

Tất nhiên việc đi thăm nước nào cũng đều có tính toán của họ và bất kỳ một nước nào cũng vậy. Không phải ngẫu nhiên đi đến một nước mà không có tính toán gì.

Nếu xét về quan hệ đối với lợi ích, quyền lợi trên Biển Đông thì Thái Lan, Singapore đều không dính dáng đến biển Đông. Indonesia có một chút, còn Brunei là nước chủ tịch Asean. Rõ ràng trong tính toán này cũng có sách lược của họ.

Chúng ta cũng phải đặt câu hỏi và nhiều người nói rằng Trung Quốc đã lopby một số nước để tạo ra sự chia rẽ. Điều này họ cũng đã từng làm trước đây khi giải quyết các vấn đề trên biển, có những lúc Trung Quốc đã có tác động đến mức không ra được tuyên bố chung.

Tôi nghĩ rằng chính sách này họ sẽ tiếp tục làm. Và những gì đã diễn ra là một biểu hiện buộc dư luận phải suy nghĩ.

Do vậy có nhiều ý kiến cho rằng, để tạo rộng đường và lợi thế trong quá trình thực hiện chủ trương độc chiếm Biển Đông, thực hiện giấc mơ phục hưng Trung Quốc, biến nước này trở thành siêu cường quốc thì Trung Quốc đang áp dụng rất nhiều chiến thuật. Một trong chiến thuật đó là tạo ra sự mất đoàn kết trong khối Asean như nhiều người vẫn từng nói là bẻ từng chiếc đũa một.

Điều này họ đã áp dụng thành công trong thực tế  và cũng khiến chúng ta lo ngại là với tình hình đó liệu các nước Asean có ngăn chặn được những yêu sách vô lý của họ hay không. Các nước Asean cũng nhận thức được điều này và đang cố gắng vận động để các nước Asean tạo lên được tiếng nói của mình.

PV: - Nghĩa là lúc này Việt Nam nên tận dụng tối đa các mối quan hệ quốc tế để tạo thêm sức mạnh cho mình trong việc bảo vệ chủ quyền trên Biển Đông đúng không, thưa Tiến sĩ?

TS Trần Công Trục: - Đúng như vậy. Trước sự xâm phạm mạnh mẽ dùng cách áp đặt cả quan điểm và yêu sách của mình bất chấp quy định của luật pháp quốc tế như vậy thì rõ ràng chúng ta cần phải tranh thủ được sự đồng tình, đoàn kết của dư luận.

Tôi nghĩ là dư luận này không chỉ của các nước trực tiếp mà cả các nước gián tiếp khác nữa, kể cả quốc tế, đặc biệt dư luận của Trung Quốc. Hiện nay, bộ máy thông tin truyền thông họ nói nhiều và người Trung Quốc gần như tất cả đều nghĩ rằng họ có lợi ích chính đáng trên Biển Đông. Thậm chí có người đã kêu gọi các nhà cầm quyền là phải dùng sức mạnh để xử lý vấn đề này.

PV: - Tiến sĩ có thể đưa ra những giải pháp cụ thể hơn để Việt Nam ứng phó với tình hình hiện nay trên Biển Đông?

TS Trần Công Trục: - Tôi cho rằng giải pháp quan trọng bây giờ là tổ chức thực hiện giám sát, kiểm tra, xác định thông tin và xử lý các hoạt động mà chúng ta cho rằng sai trái trên các vùng biển mà chúng ta có chủ quyền và có quyền chính đáng.

Lý do là vì vùng biển này có sự hoạt động khá nhộn nhịp của các tàu thuyền nước ngoài. Hàng ngày vẫn có những tàu thuyền đi qua. Thế bây giờ tàu nào là tàu vi phạm, mỗi phạm vi quy chế sẽ khác nhau, cho nên nếu nói chung chung họ sẽ nói có thể tàu chỉ đánh cá đi qua một cách vô hại trên đường hàng hải quốc tế. Như vậy chúng ta lấy gì để chứng minh. Không bắt tận tay, lập biên bản xử lý đưa ra tòa thì chúng ta sẽ không có bằng chứng.

Làm được như vậy chúng ta phải tăng cường lực lượng giám sát kiểm tra thực thi pháp luật như cảnh sát biển, hải quan, biên phòng… Hiện sự chỉ huy thống nhất trong lực lượng này thực hiện chưa đủ mạnh để có thể làm được những điều mang tính chất hành chính để có cơ sở kể cả về mặt pháp lý lẫn dư luận. Phải chỉ ra được những vi phạm cần thiết để dư luận hiểu được Trung Quốc vi phạm đến đâu. Mức độ phản ứng và cách xử lý vấn đề cũng hoàn toàn khác nhau.

Vấn đề quan trọng hiện nay phải làm là củng cố lại sức mạnh các cơ quan chấp pháp của Việt Nam và chỉ huy một cách thống nhất, xác định thông tin kịp thời, có phản ứng kịp thời nhất để tránh đi những việc làm đã rồi.

Tôi từng nói rất nhiều lần về việc này nhưng có thể có những khó khăn nên chưa thực hiện được.

Nếu chúng ta muốn dư luận có sự đồng tình nhất trí cao, giải quyết vấn của chúng ta thiết thực, có hiệu quả trong việc góp phần giữ gìn an ninh trật tự, ổn định hòa bình trong khu vực, tránh đi những hiểu lầm dẫn đến những xung đột nguy cơ không cần thiết thì buộc phải làm như vậy.

Xin trân trọng cảm ơn Tiến sĩ!